Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου
Η Παλαιά Μονή του Αγίου Διονυσίου
Σε υψόμετρο 900μ. μέσα στο φαράγγι του Ενιπέα, σε φυσικό οχυρό πλάτωμα, ανάμεσα σε δύο ρέματα και σε απόσταση 18 χιλιομέτρων από το Λιτόχωρο, ο Άγιος Διονύσιος έχτισε την Παλαιά Μονή, το 1542, αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα, μετά από Θεία αποκάλυψη. Αργότερα, όμως, επικράτησε να ονομάζεται Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω.
Κατά την Επανάσταση του 1821, στην Παλαιά Μονή ο γνωστός οπλαρχηγός Καρατάσος συσκέφθηκε με άλλους οπλαρχηγούς, μετά την αιματηρή κατάπνιξη της επαναστάσεως του 1821 στη Μακεδονία και πήρε την απόφαση της καθόδου στη Νότια Ελλάδα, όπου στάθηκε αρωγός του Θ. Κολοκοτρώνη στον αγώνα του κατά του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο.
Στην περίοδο αυτή η Παλιά Μονή πυρπολήθηκε από τον Βελή Πασά, γιο του Αλή Πασά, το 1828 και μετά από τριήμερη μάχη ο ηγούμενος του μοναστηριού Μεθόδιος Παλιούρας κρεμάστηκε μαζί με 12 ακόμη μοναχούς της Μονής, στην κεντρική πλατεία της Λάρισας.
Στην Επανάσταση του Ολύμπου το 1878, η Μονή συμμετείχε και πάλι ενεργά, προσφέροντας καταφύγιο στα γυναικόπαιδα του Λιτόχωρου, ενώ κατά τον ατυχή πόλεμο του 1897, προσέφερε καταφύγιο στον καπετάν Ματαπά.
Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, υπήρξε εκ νέου καταφύγιο αγωνιστών και σταθμός ανεφοδιασμού.
Το 1943 ανατινάχθηκε από τους Ναζί επειδή στα κτίριά της κρύβονταν Έλληνες αντάρτες. Από τότε η Μονή μεταφέρθηκε χαμηλότερα, στο Μετόχι της, όπου βρίσκεται σήμερα το Σπήλαιο στον Όλυμπο, όπου ασκήθηκε ο Άγιος Διονύσιος.
Τα τελευταία χρόνια, διενεργούνται εργασίες αναστηλώσεως – ανακαινίσεως της παλαιάς Μονής, με απόλυτο σεβασμό στην αρχική αρχιτεκτονική της. Εντός του ήδη αναστηλωμένου Καθολικού της Μονής βρίσκεται ο τάφος του Αγίου Διονυσίου, στο βορειοδυτικό παρεκκλήσι.
Η Νέα Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Διονυσίου
Η σημερινή Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου βρίσκεται χαμηλότερα, μόλις 3 χιλιόμετρα από το Λιτόχωρο, είναι Μετόχι της Παλαιάς Μονής και εκεί μεταφέρθηκε η συνοδεία της Μονής το 1950 μετά την καταστροφή του 1943.
Η Νέα Μονή, στην οποία πλέον είναι εγκαταστημένη ανδρική αδελφότητα, με 24 μοναχούς, βρίσκεται 15 χλμ. χαμηλότερα από την Παλαιά Μονή.
Από το 1989 επανήλθε το άβατο της Μονής, σύμφωνα με την παράδοση που άφησε ο Άγιος Διονύσιος και ακολουθούνται τα αγιορείτικα πρότυπα. Στον εσωτερικό χώρο του άβατου βρίσκονται τα κελιά των μοναχών, τα εργαστήρια, η Τράπεζα και το Καθολικό που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Οι εικόνες του τέμπλου αγιογραφήθηκαν από τον μεγάλο αγιογράφο Φώτη Κόντογλου, το 1955.
Στο νέο Σκευοφυλάκιο (Εκκλησιαστικό Βυζαντινό Μουσείο), που εγκαινιάστηκε το 1999 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, φυλάσσονται τμήμα του Τιμίου Ξύλου, εικόνες του 15ου-19ου αιώνα, πολλά Άγια Λείψανα που εκτίθενται για προσκύνημα σε κάθε επισκέπτη και εκκλησιαστικά κειμήλια μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.
Στον προσκυνηματικό Ναό τελείται κάθε Κυριακή Θ. Λειτουργία. Τις καθημερινές, οι ιερές ακολουθίες τελούνται εντός του άβατου, χώρος όπου δεν επιτρέπεται η είσοδος των γυναικών και στον οποίο βρίσκονται τα κελλιά και οι χώροι εργασίας των μοναχών.
Η ανδρική συνοδεία της Μονής, 24 μοναχοί, ασχολείται με ποικίλα διακονήματα, όπως: αγιογραφία, θυμίαμα, τυροκομική, μελισσοκομία, κηροποιία, κηπουρική, ξυλουργική, βιβλιοδεσία κ.λ.π.
Η Μονή αναπτύσσει πνευματική και φιλανθρωπική δραστηριότητα, με ολοήμερες εξομολογήσεις και πνευματικές διδαχές κάθε Κυριακή πρωί μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας, όπως επίσης διαλόγους, συνέδρια και ολονύκτιες αγρυπνίες.
Στον εξωτερικό χώρο, τον οποίο μπορούν να επισκεφθούν και οι γυναίκες, βρίσκεται η νέα, μεγαλόπρεπη Εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, η αίθουσα ομιλιών και το εκθετήριο.
Για να φτάσουμε στην Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου, πηγαίνουμε στη θέση Πριόνια με το αυτοκίνητό μας και στη συνέχεια κατηφορίζουμε το μονοπάτι Ε4 προς το Λιτόχωρο.
Καθημερινά είναι ανοικτή από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, εκτός από τις 13.00 – 15.30
Η μονή πανηγυρίζει στις 23 Ιανουαρίου, στην εορτή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω.
Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης π. Μάξιμος Κυρίτσης
Τηλέφωνα: 23520 81220, 23520 82444
Fax: 23520 21121
E-mail: ekthesis@imado.gr
Ιστοσελίδα: www.imado.gr